Selçuklu ile Savaşlar

Gürcistan Başkomutanı  Avak  Sargis 1231’de  Ani ve Kars ‘ın  genel  valisi  oldu. l 239 ‘da birkaç koldan gelen Moğollar kısa zamanda  Tiflis  dahil  tüm  Gürcistan’ı, Ani, Kars ve Sürmari’yi ele geçirdiler. Moğollar 1243 Kösedağ Savaşı’ndan sonra, Anadolu Selçuklularını tümüyle kendilerine bağladılar. 1239 – 1355 yılları arasında 116 yıl boyunca Kars, Moğollar’ın yönetiminde kal­dı. Bunun 1239 – 1256 arası Cengizli Valilere, 1256’dan sonrası da İlhanlılar’a bağlı olarak geçmiştir. “ilhanlı dö­neminde Kars ilinin merkezi sayılan Anı bazı vergilerden muaf tutulmuştur.

1356’da Altın ordu hü­kümdarı Canı Bey’in (1339 – 1357) eline geçen Kars ve yöresinde 1380’de ise Kara­koyunlular hakimiyet sağladı. 1387’de Timur’un ele geçirdiği Kars, vergi ödemek koşuluyla Firuz Tiri Baht’a teslim edildi ve Timur Türkistan’a geri döndü. Bu durumdan faydalanan Karakoyunlular bağımsızlıklarını ilan ettilerse de, 1394’de Timur Kars’ı tekrar ele geçirdi. Timur’un 1405’te ölümü ile Karakoyunlu Hükümdarı Kara Yusuf taht kav­gasından yararlanarak Kar s ‘ta tekrar hakimiyet sağladı. Böylece Kars ve yöresi, 1406 -1468 yılları arasında Karakoyunlu egemenliği altında kaldı. Kara Yusuf’un saltanatının son yıllarında ise Sahruh Azerbaycan ‘ı ele geçirdi. Karakoyunlular Sahruh’u geri çekilmeye zorladı. Karakoyunlu Hükümdarı Cihan Şah , devleti 20 yıl bağımsız olarak yönetti. Bu süre içinde Ardahan, Posof ve Çoruh yöresiyle birlikte , İran’ın büyük bölümünü topraklarına katarak, Karakoyunlu Devleti’nin sınırlarını Umman Denizi’ne kadar genişletti.

Selçuklu’nun Kars Yöresini Kaybedişi

1453’te Akkoyunlu tahtına çıkan Uzun Hasan Karakoyunlularla, Osmanlıları or­tadan kaldırmak amacıyla önce  Karakoyunlulara  saldırdı.  Akkoyunlu  Uzun  savaş­lardan sonra 1468’de tüm yöreyi ve bu arada Kars ‘ı ele geçirdiler. Daha sonra Osmanlı Devleti’ne de saldıran Uzun Hasan Otlukbeli’nde yenilerek (1473) güç kaybetti. Akkoyunlular kısa zamanda çöktüler ve Akkoyunlu Devleti’nin yerine Safevi Devleti kuruldu. Bu devletin egemenliği döneminde Kars ve yöresi büyük yıkım gördü.

1514 Çaldıran Savaşı’nda Şah İsmail’i yenilgiye uğratan Yavuz Sultan Selim Kars’ta konakladı. Ordudaki yorgunluk ve huzursuzluk sebebiyle, Doğu Anadolu’yu tam olarak egemenliğine alamadan İstanbul’a geri döndü.