Ayaş ve Kız Kalesi

Mersin Ayaş ve Kız Kalesi Su Taşıma Sistemi Hakkında

Lamas Nehri’nin Akdeniz’e döküldüğü bir yerin 10 km. kadar güneybatısında bulunan Elaiussa Sebaste ile onun 6 km. güneybatısındaki Korykos antik şehir­lerinin su iletim sistemleri, Roma ve Erken Bizans Dönemleri’ne tarihlenmektedir. Bu merkezlerin ve daha bir çok merkezin (O1- ba, Diocaesareia) su ihtiyacını Lamas Neh­ri karşılamaktadır. Kaynağı Orta Toros­lar’ın batı kesiminde, 200 m. yükseklikte yer alan Bolkar Dağları’dır. Buradan çıkan nehir Aksıfat ve Sarıaydın’daki kaynak su­ları ile birleşmektedir. Ancak son zaman­larda yağışların azalması, tarımsal amaçlı nehirden borularla su alınması nedeni ile nehrin kapasitesi son derece azalmıştır. Lamas Nehri’nden Limonlu Köyü’nün membaında 100 m. yükseklikte yandan su alma düzeniyle kayaya oyulmuş kanala alınan su, sahil boyunca her dere yatağını baştakiler daha yüksek, sonrakiler giderek alçalan ve kısalan sekiz su kemeriyle, ön­ce Elaiussa Sebaste’ye sonra Korykos’a belkide daha ileriye iletilmiştir.

Ayaş’ın Yapısı Hakkında

Bu su taşıma sisteminin içerisinde ana ka­yaya oyulmuş galeriler, ana kaya oyularak veya harçlı duvar tekniğinde yapılmış üstü açık kanallar ve su kemerleri bulunmakta­dır. Lamas Vadisi’nden başlayan ana kayaya oyulmuş galeri tipi kanallar topoğrafik eğim üzerinde, suyun debisini yükseltme­yecek şekilde ayarlanmışlardır. Akan su­yun seviyesini sabit tutmak için, kanalın tüm yol boyunca değişmeyen bir eğim üzerinde bulunması gerekmektedir. Ya­maçta bulunan bu galerilerde vadi yamacı­nın çok dik olması, arıza, bakım gibi durumlarda dışarıdan müdaheleyi olanaksızlaştırdığı için belirli aralıklarla pencere tipi gözler açılmıştır. Bu gözler aynı zamanda bu tünel kazıları sırasında ortaya çıkan atıkların dışarı boşaltılmasında kullanıldığı gibi, havasızlık ve nemden yosun tutması­nı engellemek amacıyla da yapılmış olma­lıdırlar.

Bu galeri tipi kanallardan sonra sistemin su kemerleri ile devam ettiği görülmektedir. Su kemerleri arasındaki bağlantılarda ise ana kayaya oyularak ya da harçlı duvar tekniğinde yapılan kanallar kullanılmıştır. Su kemerleri dere yatağının genişliğine ve yamaçların yüksekliğine göre tek katlı veya iki katlı olarak yapılmışlardır. Kemer açıklıkları da buna göre değişmektedir.